pytania i odpowiedzi


Wysyłacie Państwo na nasz adres e-mail wiele pytań dotyczących tego jak przeprowadzić stwierdzenie nieważności małżeństwa czy ile trwa proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Chcielibyśmy na wszystkie te pytania odpowiedzieć. Mając to na uwadze poniżej zamieszczamy fragment jednego z wywiadów, którego udzielił adwokat kościelny Michał Poczmański jakiś czas temu. Znajdziecie Państwo tu odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Między innymi: Jak rozpocząć proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa? Jak wybrać adwoakta kościelnego? Ile kosztuje proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

  1. Co to jest rozwód kościelny?
  2. Czym jest stwierdzenie nieważności małżeństwa?
  3. Czy w Kościele katolickim są rozwody kościelne?
  4. Jakie są możliwe powody rozwodu kościelnego?
  5. Jakie są inne powody stwierdzenia nieważności małżeństwa?
  6. Wykluczenie potomstwa. Co to znaczy?
  7. Czym jest wykluczenie nierozerwalności małżeństwa?
  8. Czy zdrada jest powodem do rozwodu kościelnego?
  9. W jaki sposób rozpocząć procedurę unieważnienia małżeństwa? Jak uzyskać rozwód kościelny?
  10. Czy konsultacja u adwokata kościelnego w Kancelarii Kanonicznej jest istotna?
  11. Co się dzieje, gdy mamy gotową skargę?
  12. Czy to prawda, że teraz po reformie Midis Iudex Dominus Iesus łatwiej jest o rozwód kościelny?
  13. Co to jest proces skrócony?
  14. Jakie są szanse na unieważnienia małżeństwa?
  15. Czy jest Pan dobrym adwokatem kościelnym?
  16. Ile kosztuje rozwód kościelny?
  17. W jaki sposób przebiega proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?
  18. Ile trwa rozwód kościelny?
  19. Kim są świadkowie w procesie?
  20. Jaka jest rola biegłego psychologa?
  21. Prowadzicie Państwo również bloga na temat procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa?
  22. Gdzie można z Panem się spotkać?
  23. W Anglii też prowadzicie Panowie sprawy z zakresu stwierdzenia nieważności małżeństwa?

Co to jest rozwód kościelny?

Przede wszystkim muszę powiedzieć, że nie ma czegoś takiego jak rozwód kościelny. Możemy mówić o stwierdzeniu nieważności małżeństwa, ale rozwodów w Kościele nie ma.

Czym jest stwierdzenie nieważności małżeństwa?

To sytuacja kiedy pomimo ceremonii w kościele małżeństwa wcale nie było. Pojawiły się jakieś okoliczności prawne, które uniemożliwiały zawarcie małżeństwa. Nie było więc ślubu od samego początku. W przypadku rozwodu cywilnego mówimy natomiast o sytuacji, w której małżeństwo powstało, jakiś czas trwało, ale strony (lub strona) postanowiły je zakończyć.

Czy w Kościele katolickim są rozwody kościelne?

Zdecydowanie nie ma. Sakrament małżeństwa zawiera się na całe życie, aż do śmierci. Nie można z tego się w żaden sposób „rozmyślić”, czy „wymiksować”. Jednak czasem można sądownie stwierdzić, że wystąpiły okoliczności, które uniemożliwiały zawarcie sakramentu małżeństwa, sprawiały, że małżeństwo nie powstało. Nie był go od początku. Jest to zadaniem sądu kościelnego, który orzeka, stwierdza nieważność małżeństwa. Taki sąd kościelny jest prawie w każdej diecezji.

Jakie są możliwe powody rozwodu kościelnego?

Jest ich wiele, wszystkie opisane są w Kodeksie Prawa Kanoniczego. Najczęściej są to uzależnienia: alkoholizm, narkomania, seksoholizm, hazard. Zdarzają się też sytuacje, gdy możemy mówić o uzależnieniu emocjonalnym od rodzica. Powszechnym jest pojęcie maminsynka, który nie odciął pępowiny.

Często bywa, że jedna ze stron lub nawet obie są niezdolne do małżeństwa poprzez jakąś chorobę psychiczną, zaburzenie osobowości, np. osobowość bierno-zależną lub osobowość histrioniczna, osobowość borderline, czy też przez tzw. niedojrzałość emocjonalną. To są wszystko powody zawarte w kan. 1095 n3 KPK. Zaburzenia te powodują, że strona nie jest w stanie wykonywać istotnych obowiązków małżeńskich.

Jakie są inne powody stwierdzenia nieważności małżeństwa?

Często dochodzi do jakieś formy symulacji. Np. gdy pojawia się nieplanowana ciąża, często młodzi zawierają ślub, bo tak trzeba, bo taka jest norma społeczną – „bo co ludzie powiedzą”, pod presją rodziców. Nie robią tego dlatego, że sami chcą. Gdy ich decyzja jest sprzeczna z własną wolą możemy mówić o symulacji całkowitej. Bardzo często ma też miejsce wykluczenie potomstwa, albo nierozerwalności małżeństwa.

Wykluczenie potomstwa. Co to znaczy?

Wykluczenie potomstwa ma miejsce wtedy, gdy jedna ze stron przed ślubem podjęła świadomą i sprecyzowaną decyzję o tym, że nie będzie chciała mieć potomstwa w małżeństwie. Mówimy o tzw. pozytywnym akcie woli. Czym innym jest bezpłodność. W przypadku wykluczenia dzieci mówimy o jawnej niechęci do ich poczęcia, a nie o tym, że ktoś dzieci nie może mieć z powodów niezależnych od niego, np. zdrowotnych. Przez ostatnie kilka lat intensywnie badałem ten problem pod kątem mojej pracy doktorskiej. Muszę stwierdzić, że problem świadomego zrezygnowania z potomstwa staje się coraz bardziej powszechnym. Ludzie często dla własnej wygody, kariery, hobby rezygnują zupełnie z dzieci, skupiają się tylko na sobie i swoim życiu. Nie jest to zgodne z nauką Kościoła Katolickiego.

Czym jest wykluczenie nierozerwalności małżeństwa?

Analogicznie do wykluczenia potomstwa, ktoś stwierdził, że chce zawrzeć sakrament małżeństwa, ale nie chce, aby sakrament ten był na całe życie. Takie postanowienie jest niezgodne z Nauką Kościoła Katolickiego, powoduje ono nieważność małżeństwa. Nie można obiecywać małżeństwa sakramentalnego z zastrzeżeniem, że nie będzie to na całe życie. Jest to nieuczciwe względem drugiej strony, ale też względem całej społeczności Kościoła.

Czy zdrada jest powodem do rozwodu kościelnego?

Sama zdrada nie jest takim powodem. Jednak bardzo często może się wiązać z innymi tytułami, szczególnie gdy poznamy pełne okoliczności takiej sytuacji. Na przykład gdy żona notorycznie zdradza męża, wtedy możliwym jest wariant, że wykluczyła jedność i wierność małżeńską. To jest symulacja częściowa. Być może mąż zdradził, bo jest uzależniony od seksu – seksoholizm powoduje niezdolność natury psychicznej do wypełnienie istotnych obowiązków małżeńskich. Wszystko zależy od konkretnych okoliczności.

W jaki sposób rozpocząć procedurę unieważnienia małżeństwa? Jak uzyskać rozwód kościelny?

Najpierw trzeba sporządzić skargę powodową do sądu kościelnego. Najlepiej jest to zrobić z pomocą adwokata kościelnego. To specjalista od prawa kanonicznego wyspecjalizowany w procesach o nieważność małżeństwa. Taka osoba ma odpowiednią wiedzę i wykształcenia, aby świadczyć pomoc w takich sprawach zarówno na etapie przygotowania do procesu, jak też później w procesie. Dobrze jest sprawdzić uprawnienia takiej osoby, gdyż na rynku jest wiele osób, które próbują pomagać w tych sprawach nie mając uprawnień.

Czy konsultacja u adwokata kościelnego w Kancelarii Kanonicznej jest istotna?

Tak. Taka konsultacja jest bardzo ważna, bo nie każda sprawa nadaje się do procesu. Jest wiele szans, gdzie nie ma żadnych podstaw. Ja staram się zawsze uczciwie podchodzić do oceny szans na powodzenie procesu i często odmawiam prowadzenia takiej sprawy. Niektórzy się wtedy denerwują, ale inni są bardzo zadowoleni, bo otrzymują szczerą rekomendację. Nie tracą czasu i pieniędzy w procesie. Wiedzą, że zrobili wszystko co mogli. Mimo, że im nie pomogłem to i tak mnie polecają, bo wiedzą, że uczciwie podchodzę do sprawy.

Co się dzieje, gdy mamy gotową skargę?

Potem skarga trafia do właściwego miejscowo sądu. Adwokat kościelny też pomoże odpowiednio dobrać sąd który powinien prowadzić sprawę. Jest tu dużo możliwości po reformie papieża Franciszka.

Czy to prawda, że teraz po reformie Midis Iudex Dominus Iesus łatwiej jest o rozwód kościelny?

O stwierdzenie nieważności małżeństwa. Nie do końca łatwiej, ale na pewno szybciej. Zmieniono obowiązek potwierdzenia wyroku w sadzie II instancji. Wprowadzono również tryb skrócony, nazywany 45dniowym, który jest ekspresową ścieżką przeprowadzenia stwierdzenia nieważności małżeństwa.

Co to jest proces skrócony?

To drugi tryb procesu. Przeznaczony jest dla spraw oczywistych, gdzie obie strony są ze sobą zgodne, nie ma żadnego konfliktu. W takiej sytuacji można przeprowadzić stwierdzenie nieważności małżeństwa w ten sposób.

Jakie są szanse na unieważnienia małżeństwa?

Statystyki kościelne mówią, że w Polsce ok. 65-75% spraw jest orzekanych pozytywnie, czyli za nieważnością małżeństwa.

Chociaż w Kancelarii Kanonicznej mamy jeszcze większą skuteczność. Nie przyjmujemy wszystkich spraw, prowadzimy dość dokładną selekcję na etapie przedprocesowym. Mamy specjalny Formularz wstępny, rozmawiamy z klientem, a czasem dla pewności również z drugą stroną.

Czy jest Pan dobrym adwokatem kościelnym?

Mam nadzieję, że niezłym, ale to kwestia 10 lat pracy w zawodzie. Jednak nie to miałem na myśli. Chodziło mi o to, że podczas konsultacji decydujemy, które sprawy jesteśmy w stanie przyjąć, a które nie rokują zbyt dobrze. Dzięki temu, że nie podejmujemy się wszystkim spraw mogę powiedzieć, że „skuteczność” mamy nieco wyższą niż średnia.

Jednak proszę pamiętać, że każda sprawa jest inna. Nie ma znaczenia, że sto innych spraw zostało rozpatrzonych pozytywnie. Ważne jaka jest ta jedna, konkretna sprawa. Nic więcej.

Ile kosztuje rozwód kościelny?

Jest wiele zmiennych. W każdej diecezji są inne koszty sądowe. Koszty adwokata kościelnego też różnią się w różnych częściach kraju, podobnie jak koszt biegłego psychologa, który wydaje opinię w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

W jaki sposób przebiega proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Stwierdzenie nieważności małżeństwa krok po kroku można zobaczyć na naszej infografice. Cały, pełny schemat jest też dostępny na stronie https://www.kancelaria-kanoniczna.com/proces-o-stwierdzenie-niewaznosci-malzenstwa/.

Generalnie sprowadza się to do następujących kroków: skarga powodowa, zeznania stron, zeznania świadków, jeśli trzeba to opinia biegłego psychologa, publikacja akt, głosy obrończe i na końcu wyrok.

Ile trwa rozwód kościelny?

Nie ma tutaj rozpraw. Mówiłbym raczej o poszczególnych krokach. Cały proces trwa minimum rok, ale najczęściej mówimy o 2-3 latach. Wiele zależy od sądu, który prowadzi sprawę, ale również od samych stron, które mogą być dobrze przygotowane do procesu, albo mieć liczne niedociągnięcia i nawalać z terminami.

Kim są świadkowie w procesie?

Świadkowie, to osoby których zadaniem jest potwierdzenie przebiegu narzeczeństwa i małżeństwa. Mają oni opisać życie stron, ich osobowości, a także potwierdzić lub zaprzeczyć podstawą prawnym, czyli powodom dla których małżeństwo mogłoby być nieważnie zawarte. Mogą być to członkowie rodzin jednej i drugiej strony albo przyjaciele, czy znajomi. Czasem bywa, że świadkami są także koledzy z pracy czy sąsiedzi. Najważniejsze jest, aby mieli oni wiedzę na temat sprawy, wtórnym jest kim oni będą.

Jaka jest rola biegłego psychologa?

Szczególnie powszechny jest jego udział w sprawach z powodu niezdolności natury psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich. Tu pełni ważną rolę, bo może pomóc sędziom sądu kościelnego w diagnozie jakiś zaburzeń w chwili zawierania małżeństwa.

Prowadzicie Państwo również bloga na temat procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Tak. Angażuję się w to, aby moi Klienci, ale nie tylko wiedzieli o co chodzi w ich procesie. To naprawdę pomaga. Blog prowadzony jest na stronie https://www.kancelaria-kanoniczna.com/blog/

Jest też kanał na YouTube, gdzie mamy serię filmów na temat prawa kanoniczego: https://www.youtube.com/channel/UC_EToZDV0NlmcB9zelmRsUg

Gdzie można z Panem się spotkać?

Mamy w sumie 4 biura, gdzie możemy się spotkać, aby omówić sprawę z Klientem. Jednak wiele spraw prowadzimy zdalnie, dlatego jesteśmy pomóc ludziom w całej Polsce, a nie raz zdarza się, że zgłaszają się do nas ludzie z Nowego Yorku, Australii, Kanady, czy Francji.

Dla Archidiecezji warszawskiej w centrum Warszawy, niedaleko Sądu kościelnego. W Diecezji warszawsko-praskiej przyjmujemy w Zielonce koło Warszawy. Archidiecezja Gdańska i Diecezja Peplińska to biuro w Gdańsku, niedaleko Uniwersytetu. Sprawy z Anglii, Irlandii i Szkocji prowadzimy poprzez biuro w Saltford w Wielkiej Brytanii.

W Anglii też prowadzicie Panowie sprawy z zakresu stwierdzenia nieważności małżeństwa?

Tak. W ostatnich 10-15 latach wielu Polaków wyjechało do Anglii, Szkocji, Irlandii za pracą. Zakładali tam rodziny. Mają te same problemy co Polacy w Kraju. Dla niektórych prowadzimy sprawy w Polsce. Dla innych otworzyliśmy nasze biuro w Anglii, gdzie również można spotkać się z adwokatem kościelnym, który przeprowadzi przez proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa.