rozwód kościelny


Czytając różnego rodzaju fora internetowe często, obok rozwodu cywilnego pojawia się wątek postępowania kościelnego. Internauci i osoby poszukujące wiedzy na ten temat pytają najczęściej Ile trwa rozwód kościelny? Czy dostanę rozwód kościelny? Ile kosztuje rozwód kościelny? Na tej stronie postaramy się odpowiedzieć na te pytania, jednak najpierw sprawdźmy, czy sformułowanie to jest poprawne.

Czy w Kościele katolickim są rozwody? Małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny podniesionym do rangi sakramentu. Sakrament ten jest nierozerwalny. Nie da się go w żaden sposób rozwiązać. Nie można więc mówić o rozwodzie kościelnym. O co chodzi więc z tym unieważnieniem małżeństwa?

Stwierdzenie nieważności małżeństwa, bo o to w gruncie chodzi w tym procesie, polega na tym, że w momencie ślubu miały miejsce pewne okoliczności prawne, które zupełnie uniemożliwiały zawarcie ślubu kościelnego. Wszyscy obecni w kościele podczas ceremonii zaślubin sądzili, że nupturienci mogą zawrzeć małżeństwa, jednak mimo to występowały zakazy prawne.

Takich kwestii prawnych jest dość dużo. Nazywają się one tytułami lub podstawami prawnymi. Więcej o nich można przeczytać we wpisie Jakie są powody unieważnienia małżeństwa kościelnego?

Można więc mówić o tym, że małżeństwo było nieważnie zawarte, można stwierdzić nieważność ślubu, ale nie można powiedzieć, że nastąpił rozwód kościelny. Jest to ogromna różnica, gdyż stwierdzenie nieważności małżeństwa polega na orzeczeniu przez uprawniony Sąd Kościelny, że dane małżeństwo zostało nieważnie zawarte i było ono nieważne przez cały czas, od dnia ślubu.

Jak uzyskać rozwód kościelny?

Stwierdzenie nieważności małżeństwa jest procedurą sądową. Sprawy taki rozpatrywane są przez sądy kościelne, które są przy prawie każdej diecezji. Wbrew obiegowej opinii nie trzeba od razu sprawy kierować do Trybunału Roty Rzymskiej w Watykanie, albo do samego papieża. W zakresie orzekania w I i II instancji są uprawnione do tego sądy w Polsce. Pełna lista sądów kościelnych wraz z adresami znajduje się na naszej stronie internetowej z zakładce kontakt.

Przed rozpoczęciem procesu kościelnego należy zweryfikować swoje szanse na uzyskanie wyroku pozytywnego, zastanowić się jaki materiał dowodowy będzie niezbędny do udowodnienia podstaw prawnych w procesie. W tym celu najlepiej jest odbyć konsultację wstępną na podstawie wypełnionego Formularz Wstępnego dostępnego tutaj lub umówić się na konsultację osobistą pod numerem 607841-951.

———————————————————-

Zapraszamy do kontaktu:

Adwokat kościelny
mgr lic. Michał Poczmański

Tel.: 607841951

Adres:
al. Jana Pawła II 22, piętro II, 00-133 Warszawa

ul. Kujawska 12c, 05-220 Zielonka

ul. Grunwaldzka 411, 80-309 Gdańsk

———————————————————-

Rozwód kościelny krok po kroku

Każdy proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa toczy się według ogólnie przyjętych reguł opisanych w Kodeksie Prawa Kanonicznego oraz kilku innych źródłach prawa procesowego. W każdej diecezji wygląda to nieco inaczej, dlatego dobrze jest skonsultować się zawsze z adwokatem kościelnym przed złożeniem spawy w sądzie. Poza tym proces prowadzony w trybie zwyczajnym będzie odbywał się według następujących kroków.

  1. ZŁOŻENIE SKARGI POWODOWEJ (POZWU)

Następuje osobiście lub poprzez wysłanie kompletu dokumentów do sądu właściwego miejscowo. W tym momencie należy pamiętać, że sama skarga powodowa musi być złożona w dwóch lub trzech egzemplarzach (jeden zostaje w sądzie i trafia do akt, a drugi jest przesyłany do strony pozwanej, aby mogła ona zapoznać się ze skargą i ewentualnie się do niej ustosunkować.

Kan. 1504 – Skarga, przez którą zaczyna się spór, winna:

1˚ wyrażać wobec jakiego sędziego sprawa jest wnoszona, czego się żąda i od kogo;

2 ˚ wskazywać, na jakim uprawnieniu opiera się powód i przynajmniej ogólnie fakty

i dowody na poparcie roszczeń;

3 ˚ być podpisana przez powoda lub jego pełnomocnika, ze wskazaniem dnia, miesiąca

i roku jak również miejsca zamieszkania powoda lub jego pełnomocnika albo miejsca

pobytu oznaczonego przez nich dla odbierania akt;

4 ˚ wskazywać stałe lub tymczasowe zamieszkanie strony pozwanej.

Skarga powodowa nie może być zbyt długa i musi opisywać historię znajomości od poznania się, aż do rozpadu małżeństwa. Ważnym jest też to, aby skarga powodowa skupiała się na tytułach prawnych, a nie podnosiła mniej istotnych wątków pobocznych. Musi trzymać się tematu.

Należy pamiętać, że do skargi muszą być dołączone niezbędne załączniki. Każda diecezja posiada swój wzór skargi i listę załączników. Informacji dotyczących poszczególnych diecezji udzielamy mailowo pod adresem: biuro@kancelaria-kanoniczna.com

  1. PRZYJĘCIE SKARGI POWODOWEJ

Jest to czynność formalno-prawna wykonywana przez Sąd kościelny po zapoznaniu się ze skargą i po jej zbadaniu. Wydawany wtedy jest dekret informujący o tym, że wszystkie wymogi formalne są zachowane, a sprawa może być rozpatrzona. Oczywiście nie gwarantuje to pozytywnego wyroku. Proces się rozpoczyna.

Kan. 1505

  • 1. Sędzia jednoosobowy lub przewodniczący trybunału kolegialnego – po ustaleniu, że zarówno sprawa należy do jego właściwości, jak i tego, że powód nie jest pozbawiony zdolności występowania w sądzie – powinien swoim dekretem jak najszybciej skargę albo przyjąć, albo odrzucić.
  • 2. Skargę powodową można odrzucić wyłącznie jeżeli:

1 ˚ sędzia lub trybunał są niewłaściwi;

2 ˚  na pewno wiadomo, że powód nie ma zdolności występowania w sądzie;

3 ˚  nie zachowano przepisów kan. 1504, nn. 1-3;

4 ˚  z samej skargi powodowej jasno wynika, że roszczenie jest pozbawione jakiejkolwiek

podstawy i nie może się zdarzyć, by w trakcie procesu jakaś podstawa się ujawniła.

  1. WYDANIE DEKRETU O USTALENIE PRZEDMIOTU SPORU

Jest to formalny akt wydany w formie dekretu określający konkretnie przedmiot sporu, czyli wskazuje konkretne tytuły prawne, jakie będą badane w procesie. Wcześniej sąd musi zapytać również drugą stronę, czy zgadza się ona z zaproponowanym przez powoda przedmiotem sporu i czy ewentualnie także strona pozwana nie chce podać własnych tytułów prawnych, które byłyby rozpoznane w trakcie procesu.

Należy przy tym pamiętać, że w procesie może być rozpoznawanych nawet kilka tytułów (podstaw prawnych), jednak orzeczenie nieważności małżeństwa już tylko z jednego tytułu powoduje, że małżeństwo jest uznawane za nieważnie zawarte, a strony są osobami stanu wolnego.

  1. ZEZNANIA STRON

Jest to niezwykle ważny etap procesu. Strony zeznają przed sądem, składają wyjaśnienia odpowiadając na wcześniej przygotowane pytania. Wszystkie odpowiedzi spisywane są do protokołu. Należy pamiętać, że zeznania nigdy nie odbywają się przy udziela drugiej strony. Podczas zeznań może być obecny notariusz, sędzia i ewentualnie adwokaci kościelni stron jeśli są powołani. Poza tym na sali nie ma nikogo innego.

Przed złożeniem zeznań dobrze jest skonsultować się z adwokatem kościelnym, który powie jak zeznania te mogą wyglądać, czego można się spodziewać, jakie ma się prawa i obowiązki podczas składania zeznań. Wszystko to pomoże uniknąć stresu i spowoduje, że zeznania będą pełniejsze.

  1. ZEZNANIA ŚWIADKÓW

Odbywają się podobnie jak zeznania stron. Zwykle świadkowie zeznają jednego dnia. Dobrze byłoby, gdyby świadkowie zeznawali w siedzibie sądu (tego, który prowadzi proces lub właściwego ze względu na własne miejsce zamieszkania), a nie na terenie parafii. Przesłuchanie w siedzibie sądu prowadzone na pewno jest w sposób bardziej dokładny i skrupulatny, przez osoby o dużym doświadczeniu w prowadzeniu tego typu czynności.

Kan. 1547 – Dowód ze świadków dopuszcza się we wszystkich sprawach, pod kierownictwem sędziego.

Kan. 1549 – Wszyscy mogą być świadkami, chyba że prawo wyraźnie ich wyklucza, bądź zupełnie,

bądź częściowo.

Kan. 1550 – § 1 Nie należy dopuszczać do składania zeznań małoletnich poniżej czternastego roku

życia i upośledzonych umysłowo; mogą być jednak przesłuchani na mocy dekretu sędziego,

w którym uzasadni się taką potrzebę.

Przesłuchanie świadków trwa zwykle od godziny do dwóch godzin. W zależności od tego jak wiele będzie pytań i jak szybko świadek będzie udzielał odpowiedzi. Świadek musi zabrać ze sobą dowód tożsamości, aby móc się wylegitymować. Dobrze byłoby, aby przed zeznaniami świadek wyspowiadał się.

  1. OPINIA BIEGŁEGO SĄDOWEGO

Bardzo istotnym dowodem w procesie jest opinia biegłego psychologa (rzadziej psychiatry, czy seksuologa). Składa się z osobistego badania, rozmowy z biegłym oraz z pisemnej opinii przygotowanej przez biegłego już po przeprowadzonym badaniu. Opinia trafia do akt procesowych i jest ważnym dowodem w sprawie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

W jaki sposób wygląda konsultacja psychologiczna w sądzie kościelnym? O tym decyduje już konkretny biegły. Jest to zwykle godzinna rozmowa, podczas której należy opowiedzieć o całym małżeństwie. Czasami biegły prosi o rozwiązanie różnego rodzaju testów, czy kwestionariuszy.

  1. PUBLIKACJA AKT

Jest to bardzo istotny moment procesu, kiedy strony mają możliwość zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym. Przed udaniem się do sądu na publikację akt dobrze jest skonsultować się z adwokatem kościelnym. Dzięki temu będziecie wiedzieli Państwo na co warto zwrócić uwagę, a co można pominąć wśród wielu stron akt procesowych.

Publikacja akt nie jest ograniczona czasowo, mamy tyle czasu, aby swobodnie zapoznać się z całością materiału dowodowego. Akta zwykle liczą kilkadziesiąt stron, więc może zabrać to sporo czasu.

  1. UWAGI OBROŃCY WĘZŁA MAŁŻEŃSKIEGO

Zadaniem Obrońcy jest udowodnienie, że sakrament małżeństwa jest ważnie zawarty, jest on więc swego rodzaju przeciwnikiem procesowym, który z urzędu broni ważności małżeństwa. W swoim podsumowaniu przedstawia on wszystkie elementy, które przemawiają za ważnością małżeństwa. Uwagi Obrońcy są wysyłane stronom w formie listownej.

Krytyczne uwagi Obrońcy nie powodują automatycznie, że wyrok w sprawie stwierdzenia nieważności będzie negatywny. Należy pamiętać o tym, że rolą Obrońcy Węzła jest krytyczne podsumowanie procesu. Tylko w najbardziej oczywistych sprawach Obrońca zdając się na sprawiedliwość sędziów odstępuje od swoich uwag końcowych.

  1. GŁOSY OBROŃCZE STRON

Głos obrończy stanowi możliwość odpowiedzenia na uwagi Obrońcy i sumaryczne przedstawienie wszystkich tych okoliczności, które świadczą na rzecz nieważności małżeństwa. Warto skorzystać z tej możliwości. Pamiętać trzeba jednak, że nie jest to moment na podawanie nowych faktów i dowodów. Proces dowodowy jest na tym etapie zamknięty. Głos obrończy służy temu, aby uwypuklić pewne elementy i podsumować zwięźle całość materiału.

  1. WYROKOWANIE

Sędziowie oceniają zebrany materiał dowodowy i wydają wyrok. W sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa mamy trzech sędziów. Aby wydany został pozytywny wyrok niezbędne są dwa głosy za nieważnością małżeństwa.

  1. APELACJA

Strona niezadowolona z wyroku lub Obrońca węzła mogą złożyć apelację w ciągu 15 dni od otrzymania wyroku. Dzięki temu akta sprawy trafiają do Sądu II instancji, który raz jeszcze rozpatruje daną sprawę. Jeśli nikt nie złoży apelacji wtedy wyrok podlega wykonaniu.

Powyższy schemat jest modelowym przedstawieniem procesu. W rzeczywistości niektóre kroki mogą się powtarzać lub mogą być zupełnie pominięte. Wszystko zależy od danej sprawy. Większość procesów jest jednak realizowana w oparciu o te punkty.

Czas trwania procesu jako całości, a także realizacja poszczególnych elementów zależy od pracy danego sądu, jego obłożenia sprawami, liczby pracowników, przygotowania stron do procesu i wielu innych czynników. Dlatego trudno przedstawić ogólnie jak długo może trwać proces. Przyjmuje się, że zwykle jest to od roku do trzech lat.

Najczęściej zadawane pytania

Poniżej przygotowaliśmy dla Państwa zbiór najczęstszych pytań, które wpływają na naszą skrzynkę e-mail. Zebraliśmy je wszystkie w jednym miejscu, aby stworzyć możliwie szeroką bazę wiedzy i przybliżyć Państwu podstawowe zagadnienia związane ze stwierdzeniem nieważności małżeństwa.

  • Czy można wziąć rozwód kościelny?

Nie, bo nie ma czegoś takiego jak rozwód kościelny. Można ewentualnie wnioskować o stwierdzenie nieważności małżeństwa. W tym celu należy złożyć skargę powodową do właściwego miejscowo sądu kościelnego, który podczas postępowania sądowego rozpatrzy sprawę i wyda wyrok.

  • Jak zacząć unieważnianie małżeństwa kościelnego?

Aby stwierdzić, że dane małżeństwo było nieważnie zawarte trzeba w pierwszej kolejności określić podstawy prawne, które powodowały, że dane małżeństwo było nieważnie zawarte. Następnie zgromadzić odpowiedni materiał dowodowy w formie dokumentów i listy świadków, którzy będą mogli potwierdzić przygotowane przez nas argumenty.

  • Jak długo trwa stwierdzanie nieważności małżeństwa?

Proces może być prowadzony w trybie przyspieszonym, tzn. proces skrócony (45 dniowy) albo w trybie zwyczajnym. Proces skrócony trwa ok. 2-3 miesięcy. Natomiast forma zwyczajna to kwestia 2-3 lat. W niektórych diecezjach czas ten może być nieco krótszy lub nieco dłuższy. Wszystko zależy od konkretnej sprawy i aktualnej sytuacji w danym Sądzie kościelnym.

  • Jakie dowody są wymagane do rozwodu kościelnego?

Dowody są uzależnione od podstawy prawnej. To od powoda zależy jakie dowody zastosuje. Najczęściej są to zeznania świadków. Bardzo często jest stosowana opinia psychologiczna wydana na piśmie po konsultacji z biegłym sądowym z lity sądu kościelnego. Poza tym dowodami mogą być dokumenty z procesu rozwodowego: pozew, odpowiedź na pozew, a także inne dokumenty urzędowe. Brane pod uwagę mogą być także dokumenty prywatne w postaci listów, wiadomości e-mail, czy nawet SMSów, wiadomości na portalach społecznościowych, czy pamiętników.

  • Czy rozwód kościelny dostają obie strony?

Stwierdzenie nieważności małżeństwa jest orzekane w kontekście konkretnej podstawy prawnej. Każdy tytuł prawny jest opisany po jednej ze stron. Pozytywny wyrok może zawierać potwierdzenie dla jednej lub kilku podstaw, ale zawsze będzie to wskazanie na występowanie podstawy prawnej po jednej lub po obu stronach, choć nie mówimy tu o winie, w rozumieniu procesu cywilnego.

  • Czy po rozwodzie można wziąć ślub kościelny?

W efekcie pozytywnego wyroku obie strony będą stanu wolnego. Teoretycznie będą mogły zawrzeć powtórnie sakramentalny związek małżeński. Istnieją jednak od tej zasady nieliczne wyjątki, kiedy to przed zawarciem małżeństwa należy uzyskać pozwolenie ordynariusza miejsca. Jest to tzw. klauzula zakazująca zawarcia małżeństwa. W większości przypadków nie powinno być problemu ze zdjęciem klauzuli i ponownym ślubem kościelnym. Jednak najlepiej jest to zweryfikować z adwokatem kościelnym.

———————————————————-

Zapraszamy do kontaktu:

Adwokat kościelny
mgr lic. Michał Poczmański

Tel.: 607841951

Adres:
al. Jana Pawła II 22, piętro II, 00-133 Warszawa

ul. Kujawska 12c, 05-220 Zielonka

ul. Grunwaldzka 411, 80-309 Gdańsk

11 kroków do stwierdzenia nieważności małżeństwa

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest bardzo trudny i skomplikowany. To prawda, że ma swoje niuanse. Jak każda dziedzina prawa, również prawo kanoniczne może okazać się nie łatwe. Jednak zawsze staram się, aby możliwie prostym językiem omówić to co wydaje się trudne. Dziś postaram się opowiedzieć jak przeprowadzić proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa krok po kroku?

1

Przygotowanie do procesu:

Bardzo ważny moment. Błędy
formalne i merytoryczne będą
oddziaływały negatywnie na
skuteczność i czas trwania procesu.

Zwróć uwagę na:

  • poprawne określenie właściwości miejscowej sądu
  • określenie podstaw prawnych
  • obiektywną weryfikację swojego materiału dowodowego
  • wyczerpujące (choć nie długie) przygotowanie tekstu skargi powodowej

2

Złożenie skargi powodowej

Skarga może być złożona osobiście
w siedzibie Sądu Kościelnego lub może
zostać wysłana listem poleconym.

Efektem jest:

  • dekret o przyjęciu skargi przez Sąd
  • wysłanie kopii skargi do strony pozwanej
  • określenie jakie podstawy prawne nieważności małżeństwa będą badane
  • ustanowienie Kolegium Sędziowskiego, Notariusza,
    Obrońcy Węzła Małżeńskiego

3

Zeznania stron

Odbywają się najczęściej w Sądzie,
czasem na parafii. Nigdy nie jest to
rozprawa. Nie ma obecnych ani stron,
ani świadków. Obecny jest jedynie
sędzia, notariusz i ewentualnie
adwokat kościelny.

Ważne:

  • jest to indywidualna rozmowa, a nie rozprawa
  • zeznania trwają ok. 1-2 godzin
  • na koniec zawsze trzeba przeczytać protokół przesłuchania
    i złożyć swój podpis.

4

Zeznania świadków

Odbywają się w Sądzie Kościelnym
lub na parafii, bez obecności stron
procesu.

Ważne:

  • indywidualna rozmowa z sędzią, a nie rozprawa,
  • zeznania trwają ok. 2 godzin
  • kończą się podpisaniem protokołu przesłuchania.

5

Opinia Biegłego

Opinia biegłego psychologa,
psychiatry, czy seksuologa niezbędna
jest w przypadku większości spraw.
Jego obecność zależy od zastosowanej
podstawy prawnej.

Składa się z:

  • indywidualnej rozmowy z biegłym
  • wydania przez biegłego pisemnej opinii, która jest istotnym dowodem
    w całej sprawie.

6

Publikacja akt

Odbywa się wyłącznie w siedzibie
Sądu. Jest to możliwość zobaczenia
wszystkich przedtem zebranych
dowodów. Wcześniej akta są
niedostępne dla stron.

Warunki publikacji:

  • nielimitowana czasem możliwość zapoznania się z aktami
  • zakaz tworzenia kopii, zdjęć, jest możliwość tworzenia notatek
  • kopię akt może posiadać jedynie adwokat kościelny.

7

Odpowiedź

Po zapoznaniu się z aktami, istnieje
możliwość ustosunkowania się
do zebranego materiału w postaci:

  • polemiki w wybranymi elementami materiału
  • propozycji przeprowadzenia nowych dowodów.

Ważne, aby odpowiedź nie była emocjonalna, a stonowana i merytoryczna.

8

Uwagi Obrońcy Węzła Małżeńskiego

Obrońca Węzła to osoba,
która z urzędu broni ważności
małżeństwa.

Charakteryzują się:

  • uwagi Obrońcy są zwykle negatywne, co nie oznacza,
    że wyrok będzie również negatywny
  • obrońca polemizuje ze stronami i ocenia zebrany materiał dowodowy
  • zwraca uwagę sędziów na elementy, które świadczą o ważności
    małżeństwa.

9

Głos Obrończy

Istotny moment na podsumowanie
zebranego materiału. Ważne, aby był
przygotowany profesjonalnie i bez
zbędnych emocji.

Cechy:

  • każda strona ma do tego prawo
  • może być to forma polemiki z niektórymi dowodami, tezami Obrońcy Węzła
  • zwraca uwagę sędziów na elementy, które świadczą o ważności małżeństwa.

10

Wyrokowanie

Ostatnia faza procesu, w której biorą
udział tylko sędziowie.

Cechy:

  • 3 sędziów podejmuje decyzję o ważności lub nieważności małżeństwa
  • muszą oni mieć pewność moralną (ponad 100%), że małżeństwo
    faktycznie w dniu jego zawierania była nieważnie zawierane.

11

Dekret o wykonalności wyroku

Pozwala na ponowne zawarcie małżeństwa. Po wydaniu takiego dekretu
strony są osobami stanu wolnego w rozumieniu prawa kanonicznego, mają
więc możliwość zawarcia sakramentu małżeństwa z godnie z Nauką Kościoła.

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa to postępowanie sądowe, które ma odpowiedzieć na pytanie czy dane małżeństwo (sakrament małżeństwa) zostało nieważnie zawarte. Prawidłowym określeniem jest oczywiście stwierdzenie nieważności małżeństwa, choć często pojawiają się niepoprawne: „unieważnienie małżeństwa”, „unieważnienie śluby”, czy nawet „rozwód kościelny”. Więcej na temat tego, że w Kościele katolickim nie ma rozwodów można znaleźć pod tym linkiem: DLACZEGO NIE ROZWÓD KOŚCIELNY ?

 

Postępowanie o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest prowadzone przez właściwy miejscowo sąd kościelny. Uczestnikami takiego postępowania są małżonkowie: jako strona powodowa i strona pozwana. W postępowaniu sądowym biorą udział również świadkowie, a także biegły psycholog sądowy. Dowody zgromadzone na podstawie zeznań świadków i pisemnej opinii biegłego psychologa (czasem też seksuologa lub psychiatry) stanowią ważną część materiału dowodowego w tym procesie.

 

Ze strony sądu w postępowaniu biorą udział również: Notariusz oraz trzech Sędziów, a także Obrońca Węzła Małżeńskiego. Występują oni na różnych etapach postępowania i moją bardzo różne zadania. W poniższych schemacie przedstawiliśmy ich udział w poszczególnych czynnościach procesowych.

 

W jaki sposób wygląda proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa krok po kroku? Poniżej przedstawiamy schemat całego procesu o nieważność małżeństwa krok po kroku. Składa się on zwykle z 11 kroków. Wśród niech wyróżniamy Przygotowanie do procesu w którego skład wchodzi przede wszystkim przygotowanie skargi powodowej (pozew o stwierdzenie nieważności małżeństwa). Ten element jest niezwykle ważny i w związku z tym najlepiej jest zlecić go do opracowania przez Kancelarię, która dysponuje adwokatem kościelnym mającym niezbędną wiedzę i doświadczenie w tym zakresie. Na tym etapie należy również zebrać niezbędne dokumenty oraz skupić się nad materiałem dowodowym, który będzie wykorzystany w procesie.

 

Na dalszych etapach postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa (tzw. rozwód kościelny) mamy do czynienia z tzw. złożenie skargi powodowej (pozwu) do sądu lub trybunału kościelnego. Etap ten kończy się formalnym przyjęciem skargi przez sąd kościelny – wtedy sąd kościelny wydaje dekret o przyjęciu skargi powodowej.

 

Kolejnym krokiem o stwierdzenie nieważności małżeństwa są zeznania stron (małżonkowie) oraz zeznania świadków powoływanych przez stronę powodową, pozwaną, a czasem również świadków z urzędu, czyli powołanych przez sąd kościelny.

 

Kolejnym krokiem w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest konsultacja z biegłym psychologiem sądowym. Który po przejrzeniu akt i po badaniu osobistym będzie mógł wydać stosowną opinię psychologiczną co do występowania okoliczności wpływających na daną podstawę prawną w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

W niektórych sprawach może zabraknąć opinii psychologicznej, które niezbędna jest m.in. w sprawach o stwierdzenie nieważności małżeństwa z tytułu psychicznej niezdolności natury psychicznej do wypełnienia istotnych obowiązków małżeńskich.

 

Po zebraniu wszystkich dowodów na nieważność sakramentu małżeństwa następuje publikacja akt sprawy. Wtedy strony mogą zapoznać się z aktami procesowymi. Adwokat kościelny ma tą przewagę w tej sytuacji, że wgląd do akt sprawy ma na każdym etapie postępowania sądowego.

Kolejny etap stwierdzenia nieważności to przekazanie uwag Obrońcy Węzła Małżeńskiego. Obrońca jest swego rodzaju prokuratorem, który z urzędu broni ważności małżeństwa. W uwagach ma on przedstawić wszystkie te elementy, które przemawiać mogą za ważnością małżeństwa. Tym samym warto odpowiedzieć polemicznie na te uwagi, gdyż wiele może przewiać również za nieważnością małżeństwa. Krytyczne uwagi Obrońcy Węzła Małżeńskiego nie stanowią o tym, że wyrok sądu kościelnego będzie negatywny. Przedstawienie Głosu obrończego przez powoda, czy przez stronę pozwaną jest bardzo ważne. Można w tej sposób uwypuklić pewne ważne fakty i okoliczności, które być może są w aktach, ale nie są one póki co zbyt dostrzegalne.

 

Kolejny etap postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa to wyrokowanie. To czas, gdy trzech sędziów wyznaczonych do tej konkretnej sprawy wyrokuje i głosuje za ważnością lub za nieważnością małżeństwa. Następnie wyrok jest przedstawiany stronom wraz z jego pisemnym uzasadnieniem.

 

Etapem ostatecznie kończącym postępowanie jest wydanie dekretu o wykonalności wyroku. Alternatywnie, gdy jedna ze stron lub obrońca węzła apeluje od wydanego wyroku, podawana jest informacja o tejże apelacji. Będzie ona prowadzona przez wyznaczony do tego Trybunał II instancji.