unieważnienie małżeństwa – ślubu kościelnego


Unieważnienie małżeństwa

Zgodnie z wykładnią Kościoła katolickiego nie można mówić o „rozwodzie kościelnym”, czy o unieważnieniu ślubu. Dopuszczalną formą o jakiej można tu mówić jest, w świetle prawa kanonicznego, stwierdzenie nieważności ślubu kościelnego. Status nierozerwalności związku małżeńskiego jest niepodważalny w świetle prawa kanonicznego. Jednak określone warunki pozwalają uzyskać błędnie tzw. rozwód kościelny. Jednak to potoczne określenie, podobnie jak termin „unieważnienie małżeństwa kościelnego” nie są stosowane przez adwokatów kościelnych, ponieważ nie oddają istoty procederu.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa polega na określeniu, iż związek nie został ważnie zawarty, a więc tak jakby go nie było. Termin „rozwód kościelny” lub „unieważnienie małżeństwa”, sugerują natomiast, że małżeństwo zostało zawarte ważnie, a w świetle prawa kanonicznego ważnie zawarte małżeństwo nie może zostać rozwiązane.

Jak unieważnić ślub kościelny?

Proces przeprowadzany jest przed sądami kościelnymi, które znajdują się w każdej diecezji przy kurii diecezjalnej. Należy pamiętać, iż nie są one w żaden sposób powiązane z prawem krajowym i odbywają się wyłącznie na płaszczyźnie prawa kanonicznego. Wobec tego uzyskanie rozwodu cywilnego nie oznacza jednoznacznie stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego i odwrotnie. Osoby zastanawiające się – jak uzyskać stwierdzenie nieważności małżeństwa powinny zgłosić się do adwokata kościelnego zajmującego się tego rodzaju sprawami, ponieważ specyfika tej procedury jest odmienna niż w przypadku prawa cywilnego.

Skarga powodowa (pozew) składana jest do trybunału miejsca, w którym związek został zawarty oraz w którym pozwana strona stale zamieszkuje. Adwokat kościelny może udzielić pomocy, jeśli zaistnieją określone podstawy do stwierdzenia nieważności małżeństwa, przy czym można wyróżnić następujące rodzaje okoliczności, powodujące nieważność małżeństwa:

  1. przeszkody zrywające do ważnego zawarcia związku,
  2. wady umowy małżeńskiej,
  3. wady formy kanonicznej.

Skarga musi zawierać informacje, przez kogo została wniesiona i jakie żądanie ma strona, a także kto powinien je spełnić. Ponadto musi zawierać krótki opis przebiegu małżeństwa z wyszczególnieniem momentu wystąpienia pierwszych nieporozumień oraz wskazać przyczynę, która skłoniła do rozstania. Po złożeniu skarg wszczynany jest proces sądowy. Od wyroku można apelować.

Powodów do stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego jest bardzo dużo. Ponieważ zawsze należy rozważać podstawy prawne w kontekście danej sprawy dlatego warto jest skorzystać w tym zakresie z porady doświadczonego adwokata kościelnego. Niemniej jednak, poniżej przedstawiamy Państwu kilkanaście najczęściej powtarzających się podstaw prawnych umożliwiających przeprowadzić proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego.

———————————————————-

Zapraszamy do kontaktu:

Adwokat kościelny
mgr lic. Michał Poczmański

Tel.: 607841951

Adres:
al. Jana Pawła II 22, piętro II, 00-133 Warszawa

ul. Kujawska 12c, 05-220 Zielonka

ul. Grunwaldzka 411, 80-309 Gdańsk

———————————————————-

Unieważnienie ślubu kościelnego – powody

Psychiczna niezdolność do wypełnienia istotnych obowiązków małżeńskich (kan. 1095 n3)

 Niezdolni do zawarcia małżeństwa są ci, którzy z przyczyn natury psychicznej nie są zdolni podjąć istotnych obowiązków małżeńskich.

Dowiedz się więcej:

  1. https://www.kancelaria-kanoniczna.com/adwokat-koscielny-mojego-meza-doradzil-mu-aby-podstawa-naszego-rozwodu-koscielnego-byla-moja-niezdolnosc-z-przyczyn-natury-psychicznej-do-podjecia-istotnych-obowiazkow-malzenskich-czy-mam-sie-czego/
  2. https://www.kancelaria-kanoniczna.com/pracoholizm-jako-przyczyna-niezdolnosci-do-zawarcia-malzenstwa/
  3. https://www.kancelaria-kanoniczna.com/uzaleznienie-od-gier-komputerowych-to-przyczyna-niewaznosci-malzenstwa/

Symulacja całkowita

Ma miejsce, gdy strona składająca przysięgę ma pozytywny akt woli przeciwny wyrażanej zewnętrznie zgodzie małżeńskiej. Jest to nieodrodność myślenia i woli wewnętrznej, z czynami i słowami zewnętrznymi. Dość często występuje przy nieplanowanej ciąży.

Symulacja częściowa – wykluczenie potomstwa

Dotyczy sytuacji, gdy strona nie chce mieć w małżeństwie dzieci. Istnieje pozytywny akt woli przeciwny dobru potomstwa.

Przeszkoda wieku

Np. kobieta, która ma 13 lat zawiera małżeństwo nieważnie. Kodeks Prawa Kanonicznego określa wiek minimalny na 16 lat w przypadku mężczyzn i 14 lat w przypadku kobiet. Konferencja Episkopatu Polski dostosowała wymagany wiek do wieku niezbędnego dla uzyskania małżeństwa cywilnego, który wynosi minimum 18 lat.

Przeszkoda pokrewieństwa prawnego

Np. ślub z osobą adoptowaną jest nieważnie zawierany. W przypadku pokrewieństwa lub przysposobienia, unieważnienia małżeństwa może zażądać każdy, kto ma w tym interes prawny – nie tylko małżonkowie. To rozszerzenie podmiotowe nie ma zastosowania w przypadku powinowactwa.

Przeszkoda pokrewieństwa

Np. nie można zawrzeć ważnego ślubu z siostrą lub bratem. Osoby zbyt blisko spokrewnione, określone prawem kanonicznym w linii bocznej aż do IV stopnia pokrewieństwa, nie mogą zawrzeć małżeństwa. Mówiąc prościej, IV stopień pokrewieństwa to najbliższe kuzynostwo (rodzeństwo cioteczne i stryjeczne).

Powinowactwa

Nie można zawrzeć ważnego ślubu ze szwagierką lub szwagrem. Krewni współmałżonka w tej samej linii są powinowatymi. W powinowactwie nieważność małżeństwa występuje w relacjach takich jak np. ojczym i pasierbica, macocha i pasierb, teść i synowa, teściowa i zięć. Od tej przeszkody można uzyskać dyspensę.

Różnej religii

Np. gdy katolik zawiera ślub z osobą nieochrzczoną. Od tej przeszkody można uzyskać dyspensę (kan. 1125 i 1126) pod warunkiem złożenia przez osobę ochrzczoną oświadczenia o gotowości do usunięcia niebezpieczeństwa utraty wiary katolickiej i złożenia przyrzeczenia, że wszystkie dzieci zostaną ochrzczone i po katolicku wychowane.

Niemocy płciowej (uprzednia i trwała)

Np. choroba typu pochwica (tylko u kobiet), ale też inne powody występujące także u mężczyzn. Pod tą przeszkodą rozumieć należy niezdolność do współżycia małżeńskiego co najmniej jednej ze stron, nie zaś niezdolność do zrodzenia potomstwa. Przeszkoda ta wynika z faktu, że małżeństwo w swej naturze ma powołanie do wydania na świat potomstwa.

Przeszkoda święceń

Nieważne będzie małżeństwo osoby, która otrzymała święcenia. Przeszkoda święceń może ustać na mocy dyspensy Stolicy Apostolskiej lub wyroku sądu kościelnego stwierdzającego nieważność święceń bądź przyjęcie ich pod przymusem.

Przeszkoda węzła małżeńskiego

Próba zawarcia kolejnego małżeństwa jest również przestępstwem bigamii. Od przeszkody węzła małżeńskiego uwalniają: śmierć współmałżonka, dyspensa papieska od małżeństwa niedopełnionego, przywilej pawłowy (gdy w małżeństwie pomiędzy osobami ochrzczoną i nieochrzczoną strona nieochrzczona opuszcza małżonka lub utrudnia wspólne życie), stwierdzenie nieważności małżeństwa.

Przeszkoda ślubu

Nieważne będzie małżeństwo osoby, która złożyła wieczyste, publiczne śluby czystości w instytucie zakonnym. Przeszkodą jest tylko ślub publiczny, a zatem złożony w obecności prawowitego przełożonego kościelnego i w instytucie zakonnym. Ślub prywatny przeszkody nie stanowi. Dyspensa jest możliwa.

Przeszkoda uprowadzenia

Porwanie kobiety z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa. Prawo kanoniczne stanowi, że małżeństwo pomiędzy kobietą porwaną a mężczyzną nie może zostać zawarte dopóty, dopóki kobieta znajduje się pod władzą mężczyzny. Przeszkoda uprowadzenia ustaje, jeżeli kobieta zostanie uwolniona i wówczas wyrazi zgodę na małżeństwo.

Przeszkoda występku (małżonkobójstwo)

Tę przeszkodę rozumieć należy jako sytuację, w której jedna ze stron dopuszcza się zadania lub doprowadzenia do śmierci współmałżonka po to, aby móc zawrzeć następny związek małżeński. Dotyczy to również sytuacji, kiedy doprowadza się do śmierci współmałżonka strony, z którą chce się zawrzeć związek małżeński.

Przeszkoda przyzwoitości publicznej

Nie można zawrzeć ważnego ślubu z krewnym konkubenta lub konkubiny. Za źródło przeszkody przyzwoitości publicznej uznaje się nieważne małżeństwo po rozpoczęciu wspólnego życia, bądź też notoryczny i publiczny konkubinat.

Stwierdzenie nieważności małżeństwa – koszty

Większość naszych Klientów czytała na forach internetowych lub słyszała od znajomego znajomych znajomego, że koszt unieważnienia ślubu kościelnego to przynajmniej kilkadziesiąt tysięcy złotych. Czy to prawda? Ile tak naprawdę kosztuje stwierdzenie nieważności małżeństwa? Rozłóżmy to na czynniki pierwsze.

  1. Koszt skargi powodowej (pozwu)

Skargę można przygotować samodzielnie albo zwrócić się do adwokata kościelnego, aby on przygotował taki dokument na nasze zlecenie. Koszt przygotowania skargi powodowej to ok. 1500 zł w zależności od liczby tytułów, trudności sprawy, zakresu prowadzonych w tym temacie działań.

W Kancelarii Kanonicznej wychodzimy z założenia, że znamy się na swoje pracy, mamy 11 lat doświadczenia, więc zawsze gwarantujemy, że sąd kościelny przyjmie skargę do przewodu sądowego. Nie oznacza to, że sprawę wygramy na pewno, ale sąd przyjmie skargę. Jeśli sąd kościelny wyda dekret odrzucający skargę, wtedy albo przygotujemy odwołanie od tej decyzji, albo oddamy CAŁOŚĆ HONORARIUM.

W ramach przygotowania skargi opracowujemy nie tylko samą treść dokumentu, ale również analizujemy materiał dowodowy: podpowiadamy jakie dokumenty warto dostarczyć, sprawdzamy je, rozmawiamy z drugą stronę procesową, a jeśli istnieje konieczność zweryfikowania przydatności świadków do procesu to rozmawiamy także ze świadkami. Musimy mieć pewność, że wszystko co można było sprawdzić zostało sprawdzone, tak, aby składając skargę do sądu biskupiego nic nas nie zaskoczyło.

  1. Wpisowe w sądzie kościelnym

Niektóre sądy wymagają opłaty wstępnej, którą należy uregulować przy składaniu pozwu. Zwykle jest to opłata rzędu 100-300zł, często uzależniona od liczby tytułów prawnych.

  1. Koszty sądowe w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Są to koszty, które należy opłacić na rzecz sądu biskupiego. Na te koszty nie mamy wpływu, każda diecezja indywidualnie określa wysokość tych sądów. Zwykle są to kwoty ok. 1500 zł – 2000 zł, choć zdarzają się wyjątki. Koszty te można rozłożyć na raty, aby spłacać przez cały czas trwania procesu.

Bywa, że koszty są ustalane w oparciu o wysokość zarobków powoda. Wtedy strona jest proszona o przedstawienie zaświadczenia o zarobkach.

  1. Koszt opinii psychologicznej

W wielu procesach wymagana jest konsultacja psychologiczna. Mowa tu szczególnie o tytule kan. 1095 n3 niezdolność natury psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich. W tych sprawach w zasadzie występuje biegły sądowych. Strona wnosząca tytuł prawny zobowiązana jest do pokrycia tego koszu. W zależności od diecezji jest to koszt ok. 350-500zł.

  1. Reprezentacja adwokata kościelnego

Ostatnia kwestia to ewentualna współpraca z adwokatem podczas procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa. W tym zakresie adwokat przygotowuje wszystkie pisma procesowe w imieniu strony procesowej (tak powoda, jak też pozwanego), uczestniczy w przesłuchaniach stron, a także świadków, realizuje publikację akt, przygotowuje głos obrończy. Rolą adwokata jest całościowe czuwanie nad sprawą. Z uwagi na różnorodność spraw honorarium w każdym przypadku może być bardzo różne, dlatego każda sprawa jest wyceniania indywidualnie.

Należy przy tym pamiętać, że o ile przygotowanie skargi musi być zrealizowane bardzo dokładnie, to reprezentacja adwokata kościelnego nie jest konieczna. Taka pomoc może się w wielu przypadkach okazać przydatna (przyspieszenie sprawy, wpływ na skuteczność podjętych działań), ale nie ma obowiązku korzystania z pomocy adwokata kościelnego w trakcie instancji.

Proces skrócony 45 dniowy

W 2015 roku Papież Franciszek zreformował procedurę stwierdzenia nieważności małżeństwa. Reforma została wprowadzona w życie na mocy Mitis Iudex Dominus Iesus. Jedna z najważniejszych zmian jest wprowadzenie procesu skróconego, tzn. procesu skróconego lub procesu 45-dniowego. Ta ostatnia nazwa nie jest zbyt fortunna, gdyż de facto nie jesteśmy w stanie przewidzieć jak długo będzie trwał proces skrócony. Jednak można zakładać, że będzie to ok. 2-3 miesięcy. Przyjrzyjmy się na czym proces ten polega, kto może skorzystać z tego trybu procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

Proces skrócony (łac. „processus brevior”) stosowany jest dla orzekania w sprawach, w których nieważność małżeństwa jest oczywista. Zmiany mają na celu jeszcze większe przyspieszenie postępowania. W tego rodzaju oczywistych sprawach ma orzekać sam biskup diecezji. Aby proces mógł toczyć się w tym trybie, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki:

  1. sprawę o nieważność małżeństwa muszą wnieść wspólnie dwie strony lub jedna, ale za zgodą drugiej,
  2. sprawa musi być oczywista i wyraźnie potwierdzona już na etapie składania skargi powodowej.

W swoich założeniach proces skrócony będzie miał zastosowanie przede wszystkim w następujących wypadkach:

  • brak wiary mogący prowadzić do symulacji konsensu lub błędu w odniesieniu do instytucji małżeństwa,
  • bardzo krótki czas pożycia małżeńskiego,
  • aborcja dokonana dla uniknięcia zrodzenia potomstwa,
  • pozostawanie w relacji pozamałżeńskiej w czasie zawierania małżeństwa lub wkrótce po ślubie,
  • zatajenie poważnych okoliczności i faktów sprzed zawarcia małżeństwa (bezpłodności, choroby zakaźnej, posiadania potomstwa, dopuszczenia się przestępstwa),
  • powód zawarcia małżeństwa całkowicie obcy małżeńskiej wspólnocie,
  • przemoc fizyczna w celu wymuszenia zgody na małżeństwo,
  • nieoczekiwana ciąża kobiety,
  • dysfunkcja psychiczna potwierdzona dokumentacją lekarską.

Należy pamiętać, że ostateczna decyzja o zastosowaniu lub niezastosowaniu tego trybu należy do władz kościelnych.

 Dokumenty wymagane podczas unieważniania małżeństwa

Skarga powodowa (pozew o stwierdzenie nieważności małżeństwa) – dokument przygotowany zgodnie z normami prawa kanonicznego. Prośba do sądu kościelnego musi zawierać:

  • określone strony procesu – męża i żonę,
  • wskazanie do którego sądu zwracamy się o stwierdzenie nieważności małżeństwa
  • zawierać krótką historię małżeństwa
  • metrykę ślubu kościelnego (akt ślubu kościelnego). To dokument wydany przez proboszcza parafii ślubu, nie dłużej niż na 6 miesięcy przed złożeniem skargi powodowej do sądu kościelnego,
  • dokumenty rozwodowe: pozew o rozwód i ewentualnie odpowiedź na pozew. Dobrze byłoby dołączyć protokoły z rozpraw rozwodowych oraz sam wyrok rozwodowy z uzasadnieniem,
  • metryka chrztu stron (opcjonalnie – zależy od sądu kościelnego)
  • lista świadków – należy podać imię i nazwisko osoby, informacje nim jest dla strony, jej adres zamieszkania oraz parafię zamieszkania,
  • inne dowody w postaci dokumentów urzędowych (wyroki sądowe, zaświadczenia z Policji, Niebieską kartę czy chociażby zaświadczenia lekarzy specjalistów) oraz dokumenty prywatne (listy, korespondencja e-mail, pamiętniki i inne).

———————————————————-

Zapraszamy do kontaktu:

Adwokat kościelny
mgr lic. Michał Poczmański

Tel.: 607841951

Adres:
al. Jana Pawła II 22, piętro II, 00-133 Warszawa

ul. Kujawska 12c, 05-220 Zielonka

ul. Grunwaldzka 411, 80-309 Gdańsk

Unieważnienie małżeństwa kościelnego

Pytacie Państwo często „Jak dostać rozwód kościelny?”, „Jak unieważnić ślub kościelny?”, „Jak uzyskać rozwód kościelny?” lub „Jakie są powody unieważnienia ślubu kościelnego?”

Czym jest stwierdzenie nieważności małżeństwa?

Zgodnie z wykładnią Kościoła Katolickiego nie można mówić o „rozwodzie kościelnym”, czy o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód. Dopuszczalną formą rozwiązania związku – w świetle prawa kanonicznego – jest stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego. Status nierozerwalności związku małżeńskiego jest niepodważalny w świetle prawa kanonicznego. Jednak określone warunki pozwalają uzyskać tzw. rozwód kościelny. Jednak to potoczne określenie, podobnie jak termin „unieważnienie małżeństwa kościelnego” nie są stosowane przez adwokatów kościelnych, ponieważ nie oddają istoty procederu. Stwierdzenie nieważności małżeństwa polega na określeniu, iż związek nie został ważnie zawarty, a więc tak jakby go nie było. Termin „rozwód kościelny” lub „unieważnienie małżeństwa”, sugerują natomiast, że małżeństwo zostało zawarte ważnie, a w świetle prawa kanonicznego ważnie zawarte małżeństwo nie może zostać rozwiązane.

Jak przebiega proces?

Proces przeprowadzany jest przed sądami kościelnymi, które znajdują się w każdej diecezji przy kurii diecezjalnej. Należy pamiętać, iż nie są one w żaden sposób powiązane z prawem krajowym i odbywają się wyłącznie na płaszczyźnie prawa kanonicznego. Wobec tego uzyskanie rozwodu cywilnego nie oznacza jednoznacznie unieważnienia małżeństwa kościelnego i odwrotnie. Osoby zastanawiające się – jak uzyskać rozwód kościelny? Powinny zgłosić się do adwokata zajmującego się tego rodzaju sprawami, ponieważ specyfika tej procedury jest odmienna niż w przypadku prawa cywilnego.

Skarga powodowa (pozew) składana jest do trybunału miejsca, w którym związek został zawarty oraz w którym pozwana strona stale zamieszkuje. Adwokat kościelny może udzielić pomocy, jeśli zaistnieją określone podstawy do stwierdzenia nieważności małżeństwa, przy czym można wyróżnić następujące rodzaje okoliczności, powodujące nieważność małżeństwa:

– przeszkody do ważnego zawarcia związku,

– wady umowy małżeńskiej,

– wady formy kanonicznej (czyli obrzędu).

Skarga musi zawierać informacje, przez kogo została wniesiona i jakie żądanie ma strona, a także kto powinien je spełnić. Ponadto musi zawierać krótki opis przebiegu małżeństwa z wyszczególnieniem momentu wystąpienia pierwszych nieporozumień oraz wskazać przyczynę, która skłoniła do rozstania. Po złożeniu skarg wszczynany jest proces sądowy. Od wyroku można apelować.

Powodów do stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego jest bardzo dużo. Ponieważ zawsze należy rozważać podstawy prawne w kontekście danej sprawy dlatego warto jest skorzystać w tym zakresie z porady doświadczonego adwokata kościelnego. Niemniej jednak, poniżej przedstawiamy Państwu kilkanaście najczęściej powtarzających się podstaw prawnych umożliwiających przeprowadzić proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego.

PRZESZKODY ZRYWAJĄCE:

1. Przeszkoda wieku

Np. kobieta, która ma 13 lat zawiera małżeństwo nieważnie. Kodeks Prawa Kanonicznego określa wiek minimalny na 16 lat w przypadku mężczyzn i 14 lat w przypadku kobiet. Konferencja Episkopatu Polski dostosowała wymagany wiek do wieku niezbędnego dla uzyskania małżeństwa cywilnego, który wynosi minimum 18 lat.

2. Przeszkoda pokrewieństwa prawnego

Np. ślub z osobą adoptowaną jest nieważnie zawierany. W przypadku pokrewieństwa lub przysposobienia, unieważnienia małżeństwa może zażądać każdy, kto ma w tym interes prawny – nie tylko małżonkowie. To rozszerzenie podmiotowe nie ma zastosowania w przypadku powinowactwa.

3. Przeszkoda pokrewieństwa

Np. nie można zawrzeć ważnego ślubu z siostrą lub bratem. Osoby zbyt blisko spokrewnione, określone prawem kanonicznym w linii bocznej aż do IV stopnia pokrewieństwa, nie mogą zawrzeć małżeństwa. Mówiąc prościej, IV stopień pokrewieństwa to najbliższe kuzynostwo (rodzeństwo cioteczne i stryjeczne).

4. Przeszkoda powinowactwa

Np. nie można zawrzeć ważnego ślubu ze szwagierką lub szwagrem. Krewni współmałżonka w tej samej linii są powinowatymi. W powinowactwie nieważność małżeństwa występuje w relacjach takich jak np. ojczym i pasierbica, macocha i pasierb, teść i synowa, teściowa i zięć. Od tej przeszkody można uzyskać dyspensę.

5. Przeszkoda różnej religii

Np. gdy katolik zawiera ślub z osobą nieochrzczoną. Od tej przeszkody można uzyskać dyspensę (kan. 1125 i 1126) pod warunkiem złożenia przez osobę ochrzczoną oświadczenia o gotowości do usunięcia niebezpieczeństwa utraty wiary katolickiej i złożenia przyrzeczenia, że wszystkie dzieci zostaną ochrzczone i po katolicku wychowane.

6. Przeszkoda niemocy płciowej (niezdolność uprzednia i trwała)

Np. choroba typu pochwica (tylko u kobiet), ale też inne powody występujące także u mężczyzn. Pod tą przeszkodą rozumieć należy niezdolność do współżycia małżeńskiego co najmniej jednej ze stron, nie zaś niezdolność do zrodzenia potomstwa. Przeszkoda ta wynika z faktu, że małżeństwo w swej naturze ma powołanie do wydania na świat potomstwa.

7. Przeszkoda święceń

Nieważne będzie małżeństwo osoby, która otrzymała święcenia. Przeszkoda święceń może ustać na mocy dyspensy Stolicy Apostolskiej lub wyroku sądu kościelnego stwierdzającego nieważność święceń bądź przyjęcie ich pod przymusem.

8. Przeszkoda węzła małżeńskiego

Próba zawarcia kolejnego małżeństwa jest również przestępstwem bigamii. Od przeszkody węzła małżeńskiego uwalniają: śmierć współmałżonka, dyspensa papieska od małżeństwa niedopełnionego, przywilej pawłowy (gdy w małżeństwie pomiędzy osobami ochrzczoną i nieochrzczoną strona nieochrzczona opuszcza małżonka lub utrudnia wspólne życie), stwierdzenie nieważności małżeństwa.

9. Przeszkoda ślubu

Nieważne będzie małżeństwo osoby, która złożyła wieczyste, publiczne śluby czystości w instytucie zakonnym. Przeszkodą jest tylko ślub publiczny, a zatem złożony w obecności prawowitego przełożonego kościelnego i w instytucie zakonnym. Ślub prywatny przeszkody nie stanowi. Dyspensa jest możliwa.

10. Przeszkoda uprowadzenia

Np. porwanie kobiety z zamiarem zawarcia z nią małżeństwa. Prawo kanoniczne stanowi, że małżeństwo pomiędzy kobietą porwaną a mężczyzną nie może zostać zawarte dopóty, dopóki kobieta znajduje się pod władzą mężczyzny. Przeszkoda uprowadzenia ustaje, jeżeli kobieta zostanie uwolniona i wówczas wyrazi zgodę na małżeństwo.

11. Przeszkoda występku

Tj. małżonkobójstwo. Tę przeszkodę rozumieć należy jako sytuację, w której jedna ze stron dopuszcza się zadania lub doprowadzenia do śmierci współmałżonka po to, aby móc zawrzeć następny związek małżeński. Dotyczy to również sytuacji, kiedy doprowadza się do śmierci współmałżonka strony, z którą chce się zawrzeć związek małżeński.

12. Przeszkoda przyzwoitości publicznej

Np. nie można zawrzeć ważnego ślubu z krewnym konkubenta lub konkubiny. Za źródło przeszkody przyzwoitości publicznej uznaje się nieważne małżeństwo po rozpoczęciu wspólnego życia, bądź też notoryczny i publiczny konkubinat.

NIEZACHOWANIE FORMY PRAWNEJ ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA:

Kodeks Prawa Kanonicznego przewiduje pewną, określoną formę zawarcia małżeństwa. Zastrzega na przykład, że oprócz narzeczonych (nupturientów) ma być obecny świadek urzędowy (czyli uprawniony kapłan, który asystuje narzeczonym udzielającym sobie sakramentu ślubu).

Niezachowanie wszystkich prawnych obowiązków i wymagań skutkuje również nieważnością małżeństwa. Nieważność ta jest od samego początku, a więc od dnia zawarcia ślubu, choć wymaga się, aby Trybunał Kościelny potwierdził to przeprowadzając proces.

WADY ZGODY MAŁŻEŃSKIEJ:

NIEZDOLNOŚĆ KONSENSUALNA
    1. Brak wystarczającego używania rozumu, np.:
      • epilepsja,
      • niedorozwój umysłowy
    1. Brak rozeznania co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich, np.:
      • alkoholizm,
      • narkomania,
      • schizofrenia,
      • nerwica,
      • osobowość obsesyjno-maniakalna,
      • paranoja,
      • awersja do zrodzenia dziecka
    1. Psychiczna niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich, np.:
      • Stwardnienie rozsiane,
      • Homoseksualizm,
      • Transwestytyzm,
      • Transseksualizm,
      • Biseksualizm,
      • Nimfomania,
      • Satyryzm,
      • Anoreksja,
      • Depresja,
      • Kompleks Edypa,
      • Narcyzm,
      • Alzheimer,
      • Parkinson,
      • Uzależnienie od matki,
      • Skłonność do oszustwa,
      • Sadyzm,
      • Awersja do drugiej płci,
      • Socjopatia,
      • Hiperseksualizm,
      • Hazard,

 

BRAK WIEDZY KONIECZNEJ O MAŁŻEŃŚTWIE

Uprawnienie do zawarcia małżeństwa przysługuje każdemu człowiekowi, jednak kościół ma prawo wymagać od nupturientów przynajmniej podstawowej wiedzy na temat natury i celu małżeństwa. Aby małżeństwo zawarte było ważnie, strony muszą zdawać sobie sprawę z tego, że małżeństwo jest trwałym związkiem mężczyzny i kobiety, a jego celem jest wydanie na świat potomstwa. Domniemywa się, że osoby, które osiągnęły dojrzałość, mają wystarczającą wiedzę co do tego, czym jest małżeństwo.

BŁĄD
  1. Zawarcie małżeństwa pod wpływem błędu co do osoby, np. z siostrą bliźniaczką.
  2. Zawarcie małżeństwa pod wpływem błędu co do przymiotu osoby – (m.in. stan życia, choroba AIDS i inne);  np. gdy narzeczona jest przekonana, że jej małżonek prowadzi zupełnie inny tryb życia niż w rzeczywistości.
  3. Błąd co do osoby spowodowany podstępem – np. świadome ukrycie jakiejś choroby (alkoholizm, bezpłodność) w celu zawarcia sakramentu małżeństwa,
  4. Błąd co do jedności,  nierozerwalności lub godności sakramentalnej małżeństwa– gdy nupturient jest w błędzie prawnym, który determinuje jego wolę odnośnie jedności, nierozerwalności lub godności małżeństwa.
SYMULACJA
  1. Symulacja częściowa – np. wykluczenie posiadania potomstwa lub ustawiczne stosowanie środków antykoncepcyjnych,
  2. Symulacja całkowita – np. zawarcie małżeństwa przez ateistę, nawet ochrzczonego, który odrzuca wszelkie wartości małżeństwa chrześcijańskiego, godząc się na nie jedynie pro forma.
POSTAWIENIE WARUNKU

Zawarcie małżeństwa pod warunkiem dotyczącym przyszłości bądź przeszłości lub teraźniejszości. Prawdziwa zgoda na zawarcie małżeństwa jest tylko wtedy, gdy nie została uzależniona od jakichkolwiek okoliczności. Ślub zawarty na podstawie warunku, czyli okoliczności niepewnej w danym momencie, jest zawarty w sposób nieważny.

PRZYMUS i BOJAŹŃ
  1. Zawarcie małżeństwa pod wpływem bojaźni – np. gdy kobieta jest zmuszana do zawarcia małżeństwa przez rodziców z powodu zajścia w ciążę (bojaźń musi być ciężka, zewnętrzna, a jedyną drogą do uwolnienia się od niej jest wybór małżeństwa)
  2. Zawarcie małżeństwa pod wpływem przymusu szacunkowego